Mülayim

Köyümüz Mülayim, Çankırı ilimize bağlı ilçemiz Ilgaz’a 14 kilometre mesafede olup, ilçemizin kuzeyinde, Çankırı-Kastamonu kara yolu üzerindedir. Düz mahalle, Orta Mahalle, Murat Hacı,  Don Ayşe, Değirmendere ve Yayla Mahallesinden oluşan Mülayim köyümüz 333 kişilik nüfusa sahiptir. Mülayim köyünde yaşayanların büyük bir çoğunluğunun İlçe merkezine veya diğer şehirlere göç etmelerinden dolayı, her ne kadar yaz aylarında köye dönüş olsa da köy nüfusunun gün geçtikçe azaldığı gözlenmektedir.

Ilgaz’ın eşsiz ormanlarının bir parçası olan yöremizin dik ve eğimli bir yapıya sahip olmasından dolayı ormanlık arazisi yönünden oldukça zengindir. Sık çam ağaçları, çok çeşitli orman altı bitkileri, eşsiz çiçekleri ve çeşitli meyve ağaçları yöremizin doğal güzelliğini oluşturmaktadır.  

Kışları oldukça çok kar yağmakla birlikte, Karadeniz iklimi ve kara iklimine benzediğini söyleyebiliriz. Selim Güzel

Köyümüzün Tarihçesi 

AVCI KUŞLAR ve MÜLÂYİM KÖYÜ

Mülâyim, Ilgaz İlçemize bağlı tarihî köylerimizden biridir. Bu köyümüzde Çankırı’nın diğer yörelerinde pek rastlanmayan farklı bir uğraş, av kuşları yetiştiriciliği yapılmıştır. Önce Candaroğlu beylerine, daha sonra Osmanlı Sultan ve devlet adamlarına avcılıkta kullandıkları iyi cins şahin, doğan ve çakırları sağlayan yerlerden biri de Mülâyim dolayları idi.

I6.YÜZYILDA MÜLÂYİM

Bu yüzyılda yapılmış 1521 ve 1578 tahrirlerine göre, Koçhisar nahiyesine bağlı Mülâyim köyünün durumu aşağıdaki gibidir.

Kaynak: A.KANKAL, 16.Yüzyılda Çankırı Sancağı, S.101.

Hane: Vergiye tâbi hane(evli erkek) sayısını, t:Tımâr karyesi, v: vakıf karyesi

Mücerred: Vergiye tâbi bekâr erkek sayısını,

Muâf:    Çeşitli sebeplerle vergi alınmayanları,

Hâsıl :   Köyden alınan toplam vergi miktarını göstermektedir.]

(Bu bilgiler, 1521 ve 1578 yıllarında yapılan tahrirler(yazımlar)daki Osmanlı dönemi kayıtlarından alınmıştır.)

Yukarıdaki tablodan anlaşıldığına göre, iki tahrir arasındaki 57 yıllık sürede Mülâyim köyünün hane sayısı ikiye katlanmış ve vergi geliri de artmıştır. Hane sayısı, mücerred kişiler ve vergi hâsılındaki  önemli artış dikkat çekicidir. Bu durum, avcı kuş  yetiştiriciliği ile uğraşanların çoğalması sebebiyle  meydana gelmiş olabilir.  

AVCI KUŞLAR ve KUŞ YETİŞTİRİCİLERİ

Tarihçi El-Ömerî’nin yazdığına göre, Candaroğlu Beyliği sınırları içinde iyi cins atlardan başka katır, doğan ve şahinler de yetiştirilmekteydi. Kendi türleri içinde güzellikleri emsalsiz bu av kuşlarının bu bölgeden alınıp, başka yerlerde satıldığı belirtilmektedir. Özellikle bu işin merkezi Ilgaz dağları bünyesindedir. Bu bölgenin şahin, doğan ve çakırları Osmanlı devrinde de Anadolu’nun aranan seçkin avcı kuşlarıydı. http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_edn1 - - - [1]

Saray içinde çakır, şahin, atmaca gibi av kuşları beslenen ve defterlerde aşiyâne diye kaydedilen kuş yuvalarına bakan, ayrıca av yapan kimselere sayyâd, aşiyanebaz veya kuşçu denilmekteydi. Kuşçular dağlık ve kayalık yerlerdeki yuvalarda yetiştirdikleri yavruların yuvalarını muhafaza ederler ve kanatlanmasına bakarlardı. Zamanı gelince yetiştirdikleri kuşları, her nahiyede bulunan ağaları vasıtasıyla İstanbul’a doğancıbaşıya gönderirlerdi. Kuşcular yuva başına ve yuvaların cinsine göre, bu yuvalar kimin dirliğine yazılı ise, ona belli miktarda akça ödemek zorundaydılar.

1521 tahririne göre, yuva bulunan yerlerden biri, Koçhisar’a tâbi Münâyim http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_edn2 - - - [2] Köyü’dür. Kuş yuvası bulunan üç yerden biridir. Kuş yetiştiricileri tarafından 20 akçe vergi ödenmekte idi. http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_edn3 - - - [3]

MÜLÂYİM KÖYÜ MESCİDİ

Tahrirlerden 16. yüzyılda köyde bir mescidin var olduğu anlaşılmaktadır

"Koçhisar nahiyesine bağlı Münayim köyünde bulunup kimi yaptırdığı bilinmemektedir. 1530’dan önce inşa edilmiş ve Süleyman Beğ adında bir kişi aynı köydeki bir çiftlik yerini   mescide vakfetmiştir."

TAYİP BAŞER’in MÜLÂYİM İÇİN YAZDIKLARI:

 “Ilgaz dağının eteğinde ve Çomar deresi içindedir. Kerestecilik ve odunculukla geçinirler. 1943 yılı depreminde çok zarar görmüştür. Donayşa, Mortacı(Yumurtacı veya Murathacı olması ihtimali var), Düzköy adlı üç mahallesi vardır. Donayşa eskiden Yenice köye bağlı idi. 1954 yılında devlet yardımıyla su getirilmiştir. Mülayim eskiden Çomar köü ile berabermiş. Nüfusu: Dün(1894): 840, bugün(1950): 246” http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_edn4 - - - [4]

GÜNÜMÜZDE DURUM

 Ilgaz’a 14 km. olan Mülâyim, Ilgaz –Kastamonu yolu üzerindedir. Düz, Orta, Donayşe, Murathacı, Değirmendere ve Yayla olmak üzere 6 mahalleden oluşmaktadır. Nüfusu 333 kişi

http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_ednref1 - - - [1] Kastamonu şer’iyye sicillerine göre bölgede şahin ve doğan yetiştiren eğiticiler(sayyad) bulunuyordu; “…has şahincibaşı dame mecdehü Edirne’de der seadetime mühürlü tezkere gönderüb kazâ-i mezbûre tâbi Kaz Tağı nâm mahalde ziyade yarar u güzide şahinler ve çakırlar hâsıl olub üzerine mukayyed sayyadları olmamağla hasıl olan toğanları zayi ü telef olub mahal-i mezbûre bir sayyad tayin olunmak lâzımu mühim olmağın yine kaza-i mezbûre sakinlerinden Mustafa nâm kimesne avârız vire-gelen reayadan olmayub üstâd sayyâd olmağla mahall-i mezbûrede sayyad tayin olunub her sene sayd eylediği toğanları vakt ü zamanıyla rükâb-ı hümayunuma teslim idüb edâ-i hidmet eyledikten sonra mezbûrun mahal-i mebûrede gözetdüği yuvalarına ve vahşideh sayd eyledüği…şahin ve toğanlarına…” Belge No:219.Ferman( 17 Ocak 1690) Güzey,319.

http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_ednref2 - - - [2] Belgelerde köyün ismi Münâyim şeklinde de okunmuştur. (Hakkı Duran)

http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_ednref3 - - - [3] Ahmet Kankal, age. s.208.

http://www.cansaati.org/topluluk/RTE_textarea.asp?mode=new&POID=0&ID=178#_ednref4 - - - [4] Tayip Başer, Dünkü ve Bugünkü Çankırı, s.156.

-------------
Hakkı DURAN

Sayın Hakkı Duran Bey'e köyümüz ile ilgili yapmış olduğu tüm araştırmalar için köyümüz adına çok teşekkür eder, çalışmalarında başarılar dileriz.                                                                                                                                    

                                                                                                                                                         Selim Güzel 2008